Öğrenmede Ödül Ceza ve Merakın Etkisi

Öğrenmede Ödül Ceza ve Merakın Etkisi

Öğrenme ile eğitim arasındaki farkı bilmek gerekir. Bilgi aktarımına, bilgiyi belleğe depolamaya kısaca öğrenme diyebiliriz. Eğitim ise, belli süresi içerisinde, amaçlar doğrultusunda pozitif davranışların kişiye kazandırılması olarak söylenebilir. O halde öğrenme olayının gerçekleşmesinde uzmanların üzerinde durduğu ödül mü, ceza mı, yoksa merakın mı daha etkili olduğu üzerinde yapılan varsayımlardır. Bu üçlemeden hangisinin daha etkin olduğunu […]

Öğrenme ile eğitim arasındaki farkı bilmek gerekir. Bilgi aktarımına, bilgiyi belleğe depolamaya kısaca öğrenme diyebiliriz. Eğitim ise, belli süresi içerisinde, amaçlar doğrultusunda pozitif davranışların kişiye kazandırılması olarak söylenebilir. O halde öğrenme olayının gerçekleşmesinde uzmanların üzerinde durduğu ödül mü, ceza mı, yoksa merakın mı daha etkili olduğu üzerinde yapılan varsayımlardır. Bu üçlemeden hangisinin daha etkin olduğunu araştıran uzmanlar farklı sonuçlar elde ettiler. Sonuçta çocuğu cezalandırmak ya da ödüllendirmek için herhangi bir şeyin yapılması gerekirken; bir davranışın sürekli hale gelebilmesi için belli bir zamana ihtiyaç duyulmaktadır.

Doğal merak olarak bilinen içsel motivasyon davranışların yönlendirilmesinde ilk etmen olarak kabul edilmektedir. Ötekiler ise yani ödül ve ceza dışsal motivasyonlar olarak kabul edilir. Çocukların öğrenmesinde etkili olan en iyi yol hangisi? Çocukların öğrenmesini sağlamak ya da öğrendiğinden zevk almasını sağlamak için ödüle ihtiyaç duyulmalı mı? Ödülsüz olmaz mı?

Kanadalı profesör Friedrich Guay yaptığı tesbitte, çocuklarda erken yaşlarda başlayan içsel motivasyonun proaktif olarak merak duygusu uyandırdığını dile getiriyor. Bu amaçla eğitim sistemini tasarlayanlar ve eğitimcilerin bu doğal motivasyonu mutlaka teşvik etmeleri yönünde tavsiyelerde bulunuyor. Kanadalı bilim insanı yaptığı deneyler sonucunda 200 binden fazla çocuğun meta analiz çalışması sonucu şu sonuçlara ulaştı;

Çocuklar motive olduğu zaman daha iyi öğreniyorlar. Yapılan çalışmalar, analizler bu bulguyu desteklemektedir.

Almanya’da yapılan bir başka değerlendirmede ise 7-9 yaş arasındaki çocukların diğer öğrencilere kıyasla anlama arzusu rekabet ortamında daha fazla olumlu yönde ilerlemeye etki ediyor. Üstelik içsel motivasyon, kişi üzerindeki performans etkisi yalnızca çocuklara özgü bir durum olmadığı, büyüklerin de aynı şekilde performansında olumlu etkisi bulunduğu tespitine varıldı.

BUNU DA OKUMALISINIZ>>>  Ecrin Dursun Anlat Bana Öğretmenim Şarkısı

Bir askeri okulda yapılan incelemede ise içsel olarak motive edilmiş öğrencilerin rütbe sahibi olmak ya da terfi almak amacıyla olumlu sonuçlar verdiği gözlendi.

İçsel motivasyon

Kırmızı kurdele uygulaması doğru mu

Çocuklarda motivasyonu artırmak amacıyla uygulanan ödül ceza uygulaması eğitimin ilk yıllarında karşımıza çıkıyor. Başarılı olan ya da başarıyı artırmak amacıyla olumlu davranışlar sergileyen öğrencilere kırmızı kurdele takılıyor veya elmalar kırmızıya boyanıyor. Hatta başarılı olduklarını göstermek, belgelemek amacıyla anasınıflarında bir de karneler hazırlanıyor.

Kırmızı kurdele uygulamasının doğru olup olmadığı merak konusu. Okul hayatına adım attığı ilk günden itibaren öğretmenlerin sık sık başvurduğu ödüllendirme ve cezalandırma yönteminin ne kadar işe yaradığı merak ediliyor. Bu konuda Amerika’da yapılan bir araştırmada 5-6 yaşlarındaki çocukların öğretmenliğini yapan Kristen Dewart ödüllendirme yönteminin çok yararlı olmasına rağmen okullarda fazla uygulanmadığına dikkat çekiyor. Gerekçe olarak olumlu bir davranış sergileyen bir öğrencinin takdir edilmesi, öteki öğrenciler üzerinde olumlu davranmaya teşvik açısından önemli etkileri bulunduğunu savunuyor. Örnek olarak; fiziksel saldırganlık ve kaygı bozukluğu bulunan öğrencilerin bu yönde olumlu gelişmeler sergilediklerini dile getiriyor.

İçsel motivasyon nasıl artırılır

Çocuklarda merak uyandırmak, az heyecan veren ödevleri ilgi çekici hale getirmek için çalışmak, onları eğitmek, dolayısıyla ödüllendirme yöntemini kullanarak denge sağlamak, kendi ödevini kendisinin ödülü durumuna getirmek için neler yapılabilir? Bu konuda çalışmalar yürüten İskoçyalı psikoloji öğretim üyesi Sarah McGeown çocuklarda içsel motivasyonun geliştirilmesi için hem ebeveyn hem de öğretmen tarafından yapılabilecek önemli görevler olduğunu dile getiriyor. Buna örnek olarak da çocuğun boş zamanlarını kitap okuma alışkanlığı ile geliştirilmesi olarak düşünülüyor. Esas sorun da zaten burada yatıyor.

BUNU DA OKUMALISINIZ>>>  Çevre Dostu Belediyecilikte Beykoz Farkı!

Çocuklar kitap okumaktan nasıl keyif alır

Çocukların seveceği kitaplar nereden bulunur? İskoçyalı araştırmacı çocuklara sevebileceği, okuyabileceği doğru kitapların bulunmasının önemine dikkat çekiyor. Çocukların ilgisini çekebilecek dergiler veya çizgi romanlar temin edilmesi okuma alışkanlığının geliştirilmesine katkı sağlıyor.

Çocukların gerçek anlamda keyif aldıkları kitaplar ve yazarlar bulunması önemli bir eşik olarak görülüyor. Sarah McGeown çocukların kitap seçiminde kendilerinin özgür bırakılması, istedikleri gibi hareket etme, kitap seçme, düşüncelerini ifade etme haklarının bulunduğu yönünde görüş beyan ediyor. En büyük sorunun ödüllendirmek yerine çocuklarla olumlu ilişkiler kurmaya odaklanmak gerektiği yönünde görüş bildiriyor. Bunun içinde onların hislerini anlamaya çalışmak olumsuz bile olsa düşüncelerine saygı göstermek, onlara kulak vermenin önemini kavramak gerekiyor.

Çocukların büyüklere göre eğlenceli olmayan, nedensiz, gereksiz aktiviteleri yapmasını istemesinin sebebi araştırılmalı. Olumsuz duygular, düşünceler ele alınmalı, onların derinlerine inerek farklı davranış sergilemelerinin nedeni bulunmalıdır. Çocuklar öğrenmeyi çok eğlenceli bulmasalar bile içsel motivasyona sahip olmaları halinde olumlu sonuçlar elde edebileceklerini keşfetti.

Not ile öğrencilerin kontrol edilmesi bir başka araştırma konusu olmuş. Yapılan araştırmada öğrencilere not vermek yerine kendilerinin hakim olduğu, bildikleri herhangi bir konuyu çalışmaları, ona göre değerlendirme yapılacağı söylenmiş. Öğretmenlerin çoğu bu uygulamaya tedirgin yaklaşsa da öğrencilerin çoğunun bu durumda ilgisinin arttığı, astronomik olarak başarıyı yakalamak için çaba harcadıkları gözlemlenmiş. Buradan yola çıkarak ceza anlamına gelen ödev verme yerine, kendi istedikleri serbest konuları çalışma, hazırlama hem motivasyonu artırıyor hem de başarıyı.

BUNU DA OKUMALISINIZ>>>  Çağımızınn Karacaoğlanı, Musa Eroğlu

Not vermek faydalı mı

Uzmanların çoğu bu konuda farklı görüş sergiliyor. Not vermenin faydalı olduğunu düşünenler çoğunlukta. Çünkü öğrencilerin günlük davranışlarının ya da akademik performanslarının notla değerlendirilmesi gerektiğini, bunu bilen öğrencilerin nasıl davranmaları gerektiği konusunda fazla emek ve çabaya ihtiyaç olmadığı yönünde görüşler var.

Geri bildirim olarak öğrenciye not vermenin sosyal bir gerçekliği yönünde işaretler bulunuyor. Öğrenciler büyüdükleri zaman iş hayatına atılıp çalışmaya başladıklarında, üretilen emek karşılığında elde edecekleri maaşın dışsal motivasyon olarak büyük bir katkı sağladığı.

Eğitimde ödülün yeri nedir

İçsel motivasyonu dışsal motivasyon etkenleri tarafından bertaraf edilebileceği kaygısı taşıyan bilim insanları, sürekli içsel motivasyon sahip olmayı beklemenin yanlış olduğunun altını çiziyorlar. Çünkü içsel motivasyon yüksekse dışsal motivasyona yer vermek tehlikeli olabilir.

Öğrenmek insanı mutlu eder

Dışsal motivasyon öğrencinin kendine güvenini artırabilir, oysa içsel motivasyon ve dışsal motivasyon birbiriyle tezatmış gibi bir anlayış hakim.

Neticede yerine göre ödül, yerine göre ceza ve merak kişinin öğrenmede ihtiyaç duyacağı motivasyon ögeleri olarak kabul edilmektedir.

Bir önceki yazımız olan Sınıf İçinde Oynanacak Oyunlar başlıklı makalemizde Anasınıfı çocuk oyunları, Anasınıfında oynanabilecek oyunlar ve dudak okuma oyunu hakkında bilgiler verilmektedir.


Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?