Yazım Kuralları-Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

Yazım Kuralları-Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

İlkokula başladığımız ilk günden itibaren yazım kuralları ve noktalama işaretleri üzerine yoğunlaşan öğretmenler, eğitim sonrasında girilecek her türlü sınavda çıkacak bu konu ile alakalı soruları önceden kestirirler. Türkçe dersinin en önemli konusu olan imla kuralları ve noktalama üzerine saatlerce, günlerce; konuşmak, yazmak yetersiz kalabilir. Dilimizin özelliklerinden biri olan yazım ve noktalama hem günlük hayatta hem […]

İlkokula başladığımız ilk günden itibaren yazım kuralları ve noktalama işaretleri üzerine yoğunlaşan öğretmenler, eğitim sonrasında girilecek her türlü sınavda çıkacak bu konu ile alakalı soruları önceden kestirirler. Türkçe dersinin en önemli konusu olan imla kuralları ve noktalama üzerine saatlerce, günlerce; konuşmak, yazmak yetersiz kalabilir.

Dilimizin özelliklerinden biri olan yazım ve noktalama hem günlük hayatta hem de eğitim hayatında ihtiyaç duyulan, bilinmesi gereken bir konudur.

Büyük harflerinin kullanımı ile ilgililer

Büyük harflerin kullanıldığı yerleri birici sınıftan itibaren örneklerle öğretmenler bol bol anlatırlar. Büyük harfler nerelerde kullanılır?

İnsan isimlerinde, ülke isimlerinde, yerleşim yeri birimlerinin isimlerini yazarken, dil isimlerinde, hayvanlara verilen özel isimlerde karşımıza çıkar.

Örnekler: Tuncay, Türk Hava Kurumu, Fransızca, Yakın Çağ, Fenerbahçe, Kanunu Sultan Süleyman, Pamuk, Maviş…

Özel isimlerin yazılımında bazı uyarıların yapılması gerekir. 2 kelimeden oluşan özel isimlerin bazı durumlarda birincisi büyük, ikincisi küçük yazılır. Örneğin; Asya kıtası, Konya ili, Ödemiş ilçesi, Derbent köyü

Bu konu biraz dikkat gerektirmektedir. Akrabalık bildiren ünvanlar isimden sonra geldiği zaman küçük harfle başlar. Tarih yazarken de ay, gün isimleri büyük harfle yazılır; 19 Mart Perşembe örneğinde olduğu gibi.

Cümlede eğer tarih belirtilmemişse ay ve gün isimleri küçük harfle yazılır.

ki’nin yazılışı

Türkçede yazım kurallarını öğrenirken ki’nin nasıl yazıldığını da mutlaka çok iyi bilmek zorundayız. İki türlü ‘ki’ vardır. Ek olan -ki ve bağlaç olan ki birbirinden ayırt edilmelidir.

Bağlaç olan ki daima ayrı yazılmalıdır. Şuradan aklımıza gelebilir. İki ayrı cümleyi birbirine bağlamaya yardımcı olur. Birinci cümleden bir şey anlaşılır, sonrakinde de net olarak bir şeyler anlatılır. O zaman iki cümleyi birbirine noktalama işareti koymadan bağlamak için ki bağlacı konur.

BUNU DA OKUMALISINIZ>>>  4. SINIF TÜRKÇE ANLAM BİLGİSİ TESTİ

Ek olan -ki ise kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır, zaten ek görevi üstlendiği için bir şeye eklenmesi gerekir. Ayrı yazılırsa bağlaç durumuna düşerler. O zaman kendinden önce yazılan kelime veya cümle bir anlam ifade etmesi gerekir. Örnek olarak; kapıdaki, ilerideki, arkadaki, sıradaki gibi.

Dilimizde kalıplaşmış cümle anlamı içeren kelimeler ve sonlarına eklenen ki’ler kural dışı olarak bitişik yazılmaktadır. Bunlar; mademki, halbuki, belki, sanki, oysaki, çünkü, meğerki…

de’nin yazımı

Türkçede yazım kuralları arasında en çok karıştırılan de’nin yazımı ile ilgili kuraldır. 2 tane de yazılışı vardır. Yukarıda ki’nin yazılışı anlatılırken biri bağlaç, diğeri ek demiştik. Aynı kural de’nin yazımı için de geçerlidir. Bağlaç olan de ayrı yazılır çünkü, bağlaç görevini yerine getirmelidir.

-de ekinin yazımı

Ek olan de ise ünsüz benzeşmesine paralel olarak değişkenlik göstererek -te,-ta ya -de -da biçiminde kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır. Bunlara örnek vererek konuyu açalım.

Bağlaç olan de cümlede bile, dahi anlamı taşır. Eğer bu bağlaç kaldırılırsa cümlede anlam bozulmaz, bu önemli bir kuraldır. Yani ek olan de ile bağlaç olan de arasındaki fark; kullanılan cümle içinde kaldırıldıkları zaman rahatlıkla anlaşılır. Ek olan de kaldırıldığı zaman cümlenin anlamı bozulur; bağlaç olan de kaldırılırsa cümlede hiçbir anlam kaybı yaşanmaz. Örnek; Fatma da aşı oldu.

Burada de, da şeklinde değişiklik gösteren bağlaç cümleye bile, dahi anlamı katmıştır. Dolayısıyla cümlede olmasa da anlam bozukluğu yaşanmaz. Ek olan -de -da teta her cümlemizin sonunda yer almaktadır. Okuduğunuz cümlelerin sonundaki -de -da -te -ta gördüğünüz gibi bitişik yazılıyor ve ek olarak adlandırılıyor. Yazım kuralları ve noktalama işaretleri konu anlatımı yaparken kullandığımız kelimelerin sonundaki ekleri kontrol edip konuyu pekiştirmiş sayılabilirsiniz. Sonunda, cümlede, şeklinde, sınıfta, evde, otobüste…

BUNU DA OKUMALISINIZ>>>  3. SINIF TÜRKÇE SIFATLAR SINAVI
Türkçe’de Kullanılan Noktalama İşaretleri

Türkçede sayılar nasıl yazılır

  • Rakamlarla yazılan sayıların sonuna ek geldiği zaman kesme işareti ile ayrılmalıdır. 1919’da 9.45’te
  • Saat yazarken aynı şekilde dakikadan sonra getirilen ek kesme işareti ile ayrılmalıdır. 14.07’de.
  • Sayılar harflerle yazılacaksa her rakam arasına boşluk getirilmelidir. Bin beş yüz on altı

Noktanın kullanıldığı yerler

Türkçede öğretmenlerin çocuklara ilk öğrettiği noktalama işareti hiç kuşkusuz noktadır. “Cümlenin sonuna nokta konur.” Elbette cümle dediysek bir şey ifade etmesi, anlatması gerektiğini söylemeye gerek yok. Hep insan için çalışıyoruz.

  • Tarihlerin arasına nokta konur. 29.03.2020
  • Saat yazarken saat ve dakika arasına nokta konmalıdır.
  • Siz dijital ekranlarda yani, televizyonlarda, saatlerde, kronometre genelde saat ve dakika arasında hep : görmeye alıştınız ve onu doğru sanıyorsunuz.
  • Oysa büyük bir yanlış yapılıyor, buna koskoca medya organları da alet oluyor.
  • Saat yazımlarında aradaki boşluğa tek nokta konmalıdır.
  • Sıra bildiren sayıları anlatmak için sayıdan sonra nokta konulduğunda sayının kaçıncı olduğu anlaşılır. 69. 75.
  • Bazı kısaltmalarda da nokta kullanılır. Dr. Doç. T.C.

Virgülün kullanıldığı yerler

Öğretmenler yıllarca öğrencilere virgülü doğru kullanmaları gerektiği yönünde uyarlar yapmaktan bıkmadılar. Öğrenciler de virgülün kullanıldığı yerleri öğrenmekte istenilen seviyeye gelemediler.

İster ortaokulda olun, ister üniversite sıralarında virgül kullanırken hala hata yapanlar çoğunlukta.

  • Eş görev üstlenen kelimeler cümlede virgül ile ayrılarak yazılar. Lale, gül, orkide, begonya…
  • Burada şu hatırlatmayı yapalım, son benzer kelimeden önce (,) yerine ‘ve’ yazılır.
  • Sıralı cümleler arasına virgül konur. Davet etti, icabet ettim.
  • Ara sözlerin başına ve sonuna konur. Bu vatan, Türkiye, kışın da bir başka güzeldir.
  • Kısa cevaplardan oluşan kelimelerin sonuna konur. Tamam, oturabilirsin.
BUNU DA OKUMALISINIZ>>>  1. SINIF TÜRKÇE HECE BİLGİSİ SINAVI

Noktalı virgülün kullanıldığı yerler

  • Virgülü kullanmayı öğrenebildiyseniz şimdi sırada noktalı virgül kullanımı var.
  • Aslında virgül ile ilgili anlatılanlar olduğu gibi (:) için de geçerli. Sadece gruplama yaparken araya NOKTALI VİRGÜL konmalıdır.
  • Yani bir cümlede iki farklı gruptan bahsediliyorsa 1. gruptaki benzer kelimeler arasına virgül; ikinci gruba geçerken noktalı virgül, sonrasında yine eş görevli kelimeler arasına virgül ile devam edilir.
  • Cümle sonuna ne konulduğunu öğrenmişsiniz. Örnek; Marketten un, şeker, yağ; portakal, mandalina, limon ve elma al.
  • Sıralı cümleler arasına da noktalı virgül konmalıdır.
  • Benzer kelimeler için de öznenin karışmaması amacıyla noktalı virgül ihtiyacı doğabilir. İstanbul; Samsun, Trabzon ve Rize şehirlerinin karışımıdır.

Yazım kuralları ve noktalama işaretleri konu anlatımı sonraki derslerimizde devam edecektir. Kısa çizgi, ünlem işareti, ? işareti, eklerinin yazımları, kısaltmaların yazılışı, ayrı yazılan kelimeler, bitişik yazılan kelimeler… başka bir derste örneklerle anlatılacaktır.

Bir önceki yazımız olan Canlılarda Dolaşım Sistemi Konu Anlatımı başlıklı makalemizde Açık dolaşım sistemi, Canlılarda Dolaşım Sistemi Konu Anlatım Videosu ve Canlıların dolaşım sistemi hakkında bilgiler verilmektedir.

] }

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?